"Ο Στέλιος είναι η απόλυτη μορφή συγκινησιακής χρήσης της φωνής..."
Προτείνουμε ανεπιφύλακτα
Πατήστε εδώγια να ακούσετε πολλά καλά λαϊκά και ρεμπετικα τραγούδια. Είναι το ραδιόφωνο, του rebetiko.sealabs.net . Παρόλο που το blog αφορά στον Στέλιο Καζαντζίδη, καλό είναι να γνωρίσουμε εν όλω τη λαϊκή μουσική παράδοση της Ελλάδας. Καλή ακρόαση.
Οι συγγραφείς Θωμάς Κοροβίνης και Αλέξανδρος Ασωνίτης θα μιλήσουν για το έργο και την προσφορά του Στέλιου Καζαντζίδη, ενώ κείμενα θα διαβαστούν από τον ηθοποιό Παύλο Βησσαρίου.
Ευχόμαστε η προσπάθεια να είναι επιτυχημένη και - γιατί όχι - να καταστεί θεσμός σε μια πόλη, που αν μη τι άλλο, τίμησε και συνεχίζει να τιμά το λαϊκό τραγούδι.
Η ραδιοφωνική εκπομπή του blog, «Είμαι τραγούδι είμαι λαός» ... Για να την ακούσετε πατήστε πάνω στην εικόνα, που βρίσκεται στην πλευρική στήλη ή πατήστε απ’ ευθείας εδώ, αν δε διαθέτετε το πρόγραμμα winamp.
Κάθε Παρασκευή στις 00.00 και κάθε Κυριακή στις 19.00, για 2 ώρες, συντονιστείτε στο ραδιόφωνο του blog.
Ο Νότης Μαυρουδής, είναι αυτό που δηλώνει. Κιθαριστής και μουσικοσυνθέτης. Βραβευμένος μουσικός, με πλούσια και πολυδιάστατη εργογραφία. Για τους νεότερους, που ίσως δεν γνωρίζουν, ο Νότης Μαυρουδής υπήρξε εκδότης και διευθυντής του περιοδικού TAR (1983 – 1987), το οποίο από τον Οκτώβριο του 2006 επαναλειτουργεί – υπό τη διεύθυνσή του – ως ηλεκτρονικό περιοδικό (www.tar.gr).
Δέχθηκε και αυτός το κάλεσμά μας και κατέθεσε την άποψή του για τον Στέλιο Καζαντζίδη. Εμείς τον ευχαριστούμε θερμά για την άμεση ανταπόκριση και για το μεστό νοημάτων και προβληματισμών κείμενό του.
Χαιρετίζω την πρωτοβουλία σας και σας καταγράφω τις απόψεις μου για τον Στέλιο Καζαντζίδη:
Ο Στέλιος Καζαντζίδης είναι πλέον "καρτ ποστάλ" μιας ζωής που θα την συναντήσουμε σε σελίδες της ιστορίας που δεν γνωρίζω αν έχουν πλέον κάποια γοητεία, πέραν από μια άνευ ουσίας νοσταλγία.
Ασφαλώς υπήρξε μια από τις πιο κουρδισμένες φωνές λαϊκού τενόρου, που σε εκείνην ακριβώς την περίοδο (της δεκαετίας του '50) κυριάρχησε, αφού οι ανάγκες της (τότε) ζωής τον κατέστησαν άξιο εκφραστή της και "βάρδο" των απανταχού λαϊκών στρωμάτων.
Δεν ήταν ο τραγουδιστής της προτίμησής μου, όμως αξιολογώ πως η ιστορική εκείνη συγκυρία γονιμοποιούσε (και τροφοδοτούσε) τέτοιους εκφραστές που γλύκαιναν και ισορροπούσαν τον πόνο και τη μελαγχολία των κοινωνικών αδιεξόδων της φτώχιας, της ξενιτιάς και των κοινωνικών περιθωριοποιήσεων. Με αυτή την έννοια, ο Σ.Κ. δεν υπήρξε ένα αμιγώς τραγουδιστικό ή μουσικό φαινόμενο αλλά κατ' εξοχήν κοινωνιολογικό!
Όποιος τον ακτινογραφήσει μόνο μέσα από τα τραγούδια που υπηρέτησε και τραγούδησε, θα διαπράξει ιστορικό και ηθογραφικό λάθος.
Αυτήν ακριβώς την ...καρτ ποστάλ της εποχής κρατάω, και μέσα από τους δίσκους του, ρίχνω γέφυρες με ένα παρελθόν της εφηβείας μου, πλημμυρισμένο από άφθονα τραύματα εποχής, μπερδεμένα μαζί με δίψα για γνώση και καλλιέργεια, ώστε να μη μας φάει η μαρμάγκα και η μεγάλη αλλαγή που επήλθε αργότερα, με ταχύτατους ρυθμούς και μας άλλαξε ...τα φώτα, καθιστώντας μας άβουλους μεταμοντέρνους μιας παρηκμασμένης εξέλιξης του δανικού πλούτου και υπάκουους υπηκόους των ΜΜΕ.
Όπως συνέβη και πέρυσι (δείτε εδώ την περσυνή δημοσίευση), έτσι και φέτος, στην ημέρα της ονομαστικής γιορτής του Στέλιου Καζαντζίδη, δημοσιεύουμε ένα σπάνιο και εξαιρετικά ενδιαφέρον ντοκουμέντο.
Σας παρέχουμε μια ανέκδοτη ηχογράφηση του, όχι και τόσο γνωστού, τραγουδιού «Έφυγες με έναν άλλονε».
Για την ιστορία, το τραγούδι κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στη δεκαετία του 50΄, σε στίχους του Νίκου Ρούτσου και μουσική του Γιάννη Τατασόπουλου. Τότε, το τραγούδησε ο ίδιος ο συνθέτης. Χρόνια μετά, στα 1974, το ίδιο τραγούδι αποτέλεσε προσωπική επιλογή του Στέλιου και συμπεριλήφθηκε στα δώδεκα τραγούδια του δίσκου «Υπάρχω» (Διαβάστε περισσότερα εδώ).
Δεν γνωρίζουμε την ακριβή ημερομηνία της ανέκδοτης αυτής ηχογράφησης. Το σίγουρο είναι πως είναι μεταγενέστερη της ηχογράφησης για το δίσκο «Υπάρχω».
Η δημοσίευση αυτή, είναι ότι καλύτερο σε μια ημέρα γιορτής και μνήμης, όπως ή σημερινή.
Ο Πάνος Τζανετής έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα του Σαββάτου, στα 69 του χρόνια. Γεννήθηκε το 1940 στη Χαλκίδα.Η σταδιοδρομία του αναπάντεχα σύντομη. Το ρεπερτόριό του όμως πλούσιο. Από το 1964 μέχρι το 1968, ηχογραφεί διαχρονικές επιτυχίες.
Όλα εκείνα που τερμάτισαν πρόωρα μια επιτυχημένη και ευοίωνη «καριέρα» για εκείνον, δεν μας αφορούν.
Ο Πάνος Τζανετής, όπως τόσοι άλλοι, περισσότερο ή λιγότερο γνωστοί, τραγουδιστές ή δημιουργοί, της περιόδου του «κλασσικού λαϊκού τραγουδιού» μοιραία έφυγε από τη ζωή. Έτσι είναι. Έτσι συμβαίνει… Κοινότυπο, αλλά ουσιώδες.
Προχθές πέθανε κι ο στιχουργός Ηρακλής Παπασιδέρης (βλέπε κάτω δεξιά), σε ηλικία 80 ετών.
Και οι δύο αυτοί σημαντικοί – κατά τη γνώμη μας – καλλιτέχνες παραμένουν άγνωστοι στο ευρύ κοινό και δει στο νεανικό κοινό.
Ακόμα και έτσι, όμως.
Ποιος από εκείνους, που αγνοούν τον Πάνο Τζανετή, δεν έχει τραγουδήσει το «Δεν έχει δρόμο να διαβώ» ή το «Τι σου κανα και μ’ εγκατέλειψες»; Η πάλι ποιος από εκείνους, που αδιαφορούν για τον Ηρακλή Παπασιδέρη δεν έχει τραγουδήσει τους στίχους του «Έρωτα μου αγιάτρευτε»;
Διαβάζοντας αυτή τη δημοσίευση, θα αναρωτηθούνε, ίσως, κάποιοι (νεότεροι ή μη): «Εντάξει και τι έγινε;». Πολλοί θα αδιαφορήσουν και είναι λογικό.
Οι περισσότεροι από εμάς θα περάσουμε από τον κόσμο αυτό και θα φύγουμε. Διαδικαστικά.
Ε, λοιπόν! Αυτούς, τους λίγους, που αφήνουν τη δημιουργία τους και την εργασία τους παρακαταθήκη σε επόμενες γενιές, αξίζει να τους αναφέρουμε και να τους μνημονεύουμε.
Στο βίντεο που ακολουθεί, θα ακούσετε ένα σύντομο απόσπασμα μιας συνέντευξης του Πάνου Τζανετή στον Πάνο Γεραμάνη, στην εκπομπή "Λαϊκοί Βάρδοι" (λίγο πριν το βιολογικό τέλος και των δύο).
Θα ακούσετε επίσης ένα από τα ωραιότερα, μα λιγότερο γνωστά, τραγούδια που ερμηνευσε ο Πάνος Τζανετής, με τίτλο «Σαν τα πουλιά» (μουσική: Γιώργος Ζαμπέτας / στίχοι: Δημήτρης Χριστοδούλου).
Στα χρόνια της Χούντας, ο παράγων λογοκρισία μάστιζε την καλλιτεχνική δημιουργία σε κάθε της έκφανση. Άλλωστε η λογοκρισία ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους η επιχειρηματική προσπάθεια του Στέλιου Καζαντζίδη στο χώρο της δισκογραφίας απέτυχε.
Μπορεί βέβαια, λίγο πριν τα χρόνια της ξενοκίνητης χούντας ο Καζαντζίδης να απέσπασε, έπειτα από αγώνα και επιμονή, την πολυπόθητη άδεια από το υπουργείο Βιομηχανίας για την δημιουργία τηςδικής του δισκογραφικής ( η γνωστή «STANDARD»), εν τούτοις όμως, η εταιρεία του δεν λειτούργησε ποτέ αυτόνομα.
Ο Καζαντζίδης θα δηλώσει χαρακτηριστικά στο Βασίλη Βασιλικό στα 1980:
«Η λογοκρισία εσκεμμένα σαμποτάριζε ότι τραγούδια τους πήγαινα. Με ένα X, με κόκκινο μολύβι, «Απορρίπτεται, απορρίπτεται, απορρίπτεται». Μου πέρασαν κάτι τραγουδάκια μόνο, που μίλαγαν για ακροθαλασσιές και για γλάρους. Αυτά τα έβαζα επίτηδες για να δω αν θα τα κόψουνε κι αυτά. Ότι τραγούδι είχα βαρύ, το ήξεραν αυτοί ότι προορίζεται για μένα. Ότι με περιεχόμενο λαϊκό μου το κόβανε μεθοδευμένα πλέον. Τα ίδια τραγούδια τα πέρναγαν για τον Μάτσα ή το Λαμπρόπουλο. Εγώ τι θα έλεγα; Τι θα τραγούδαγα; Τις δαντελένιες ακρογιαλιές της ελληνικής θάλασσας; Είχα αγανακτήσει! Εμένα με τσάκισε η λογοκρισία.» («Υπάρχω» σελ. 154 – 155, Εκδόσεις Λιβάνη).
Πολλοί καλλιτέχνες λογοκρίθηκαν κατά την Επταετία. Πέρα από τις σφραγίδες και τα κόκκινα μολύβια με τα οποία σημείωναν τους «ακατάλληλους» δίσκους, οι υπεύθυνοι του καθεστώτος κολλούσαν μέχρι και τσιρότα (πραγματικά τσιρότα!) ώστε να αποτρέψουν την αναπαραγωγή των δίσκων στα πικαπ της Ελληνικής Ραδιοφωνίας.
Στις 23 Ιουλίου του 1974 η Χούντα των συνταγματαρχών καταρρέει. Τα γεγονότα ήδη από το Φεβρουάριο του 1973 εξελίσσονταν ραγδαία. Κατάληψη της Νομικής, κατάληψη του πολυτεχνείου, απόπειρα δολοφονίας του Μακάριου, τουρκική εισβολήστην Κύπρο…
Ο Μίκης Θεοδωράκης, βρισκόμενος στον Καναδά το 1973, ετοιμάζει τον κύκλο τραγουδιών στην «Ανατολή». Ως ερμηνευτές επιλέγονται ο Στέλιος Καζαντζίδης και η Χάρις Αλεξίου. Τέσσερις μήνες μετά την πτώση της Χούντας κυκλοφορεί ο δίσκος «Στην Ανατολή». Δίνεται στον Καζαντζίδη η δυνατότητα να τραγουδήσει ξανά, ελεύθερος, αυτά που θέλει. Η μήπως όχι;
Ο δίσκος παρά τις ευνοϊκές συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί και παρά την σύμπραξη δύο κορυφαίων Ελλήνων υπό τη στέγη μιας ανερχόμενης εμπορικής δύναμης όπως ήταν η «ΜΙΝΟΣ» τότε, δεν πούλησε. Ενδεικτικό αυτή της μη – επιτυχίας, το γεγονός ότι πολλοί, σήμερα, αγνοούν τον δίσκο «Στην Ανατολή».
Γιατί όμως ο δίσκος δεν «πούλησε»;
Ο Μίκης Θεοδωράκης θα δηλώσει: σε κοινή συνέντευξή του με τον Γιώργο Νταλάρα στον Λ. Κομίνη, το 1995, στην τηλεόραση του ΣΚΑΙ :
«Οι ίδιοι οι άνθρωποι της εταιρείας περνούσαν από τα δισκάδικα και μάζευαν τους δίσκους. Το γιατί βέβαια μόνο αυτοί το ξέρουν. Είναι δυνατόν να κυκλοφορεί , αμέσως μετά την πτώση της χούντας ένας δίσκος με καινούργια λαϊκά τραγούδια του Θεοδωράκη με τον Καζαντζίδη κι αυτό τον δίσκο σήμερα στην Ελλάδα να τον ξέρουν ελάχιστοι; Κρίμα...».
Φαίνεται πως η λογοκρισία δεν υπήρξε ίδιον μόνο των ολοκληρωτικών καθεστώτων. Στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης αλλά και σήμερα, που ο κύκλος της κατά τα λεγόμενα έχει κλείσει, η λογοκρισία είναι παρούσα. Πανταχού παρούσα. Και αν δεν υπάρχουν τα κόκκινα μολύβια ή οι σφραγίδες και τα τσιρότα των απαίδευτων «υπεύθυνων» λογοκρισίας, υπάρχουν οι δικαστικές αποφάσεις, ο φόβος της αγωγής ή της επιβολής προστίμου, τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα και οι κατευθυντήριες γραμμές που επιβάλουν, οι διαπλεκόμενοι και τα διαπλεκόμενα, η καταστολή…
Τα «έννομα» συμφέροντα των οικονομικά ισχυρών, στα πλαίσια πάντα μιας αστικής δημοκρατίας, καταργούν στην ουσία και στην πράξη την πολυφωνία, τον πλουραλισμό, την αντίθετη γνώμη. Και αν δεν υπάρχει πλέον Ελληνική Στρατιωτική Αστυνομία να «συνετίσει» τον κόσμο που αντιδρά και προτείνει κάτι διαφορετικό, υπάρχει ο φόβος του κοινωνικού αποκλεισμού (καθιστούν γραφικό ότι εναντιώνεται σε αυτή την ανάκληση ζωής, που κάποιοι ορίζουν κοινωνία των ανθρώπων), της καταδίκης, της περιθωριοποίησης…
Ας επιστρέψουμε όμως στα του δίσκου. Κυκλοφόρησε στις 4 Νοεμβρίου του 1974. Και τα δώδεκα τραγούδια του, είναι αφιερωμένα στα «Παιδιά του Πολυτεχνείου».
Εμείς αφιερώνουμε σε όλους εκείνους που αγωνίστηκαν αλλά και σε όλους όσοι αγωνίζονται στις μέρες μας, το τραγούδι «Άπονες Εξουσίες». Ίσως είναι το πιο γνωστό από τα δώδεκα σημαντικά λαϊκά τραγούδια του δίσκου.
Στο βίντεο που ακολουθεί, παρακολουθήστε τον Στέλιο Καζαντζίδη να τραγουδά «ζωντανά» μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη το «Άπονες Εξουσίες» στην εκπομπή «Φάρμα των Ανθρώπων» (1993) στην τηλεόραση του ΣΚΑΙ. Οικοδεσπότης ο γνωστός δημοσιογράφος και εκδότης πια, Θανάσης Λάλας.
Σε περίπτωση που κάποια δημοσίευση θίγει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας σας, επικοινωνήστε μαζί μας μέσω της φόρμας επικοινωνίας. Ευχαριστούμε.
Αρχειοθήκη ιστολογίου
Μας διαβάζουν τακτικά
Επικοινωνήστε μαζί μας
Μπορείτε να μας στέλνετε υλικό προς επεξεργασία και δημοσίευση. Φωτογραφίες, απλές αφηγήσεις, ντοκουμέντα ιστορικής αξίας, στοιχεία ηχογραφήσεων, επίκαιρα θέματα που αφορούν στον Στέλιο Καζαντζίδη…
Η συμμετοχή σας είναι σημαντική για να καταστεί ο διαδικτυακός αυτός χώρος, σημείο αναφοράς για όλους τους λάτρεις της λαϊκής μουσικής παράδοσης.
Ζητήστε μας την ηλεκτρονική διεύθυνση, για να αποστείλετε το υλικό.